TKOCZE
Wyzyskiwani i wykorzystywani przez władzę, mówiący niezrozumiałym dla innych językiem, zamknięci w lokalnej międzypokoleniowej wspólnocie – podnoszą głowy, by upomnieć się o szacunek dla tego, kim są. Gotowi wywołać rewolucję, jeśli ktoś wyciągnie ręce po to, z czego składa się ich tożsamość.
W połowie XIX wieku pewne wydarzenie z regionu Gór Sowich wstrząsnęło Europą, a jego medialny obraz stał się symbolicznym zarzewiem późniejszej Wiosny Ludów. Historia buntu śląskich tkaczy, którzy domagali się poprawy warunków życia, stała się inspiracją dla noblisty Gerharta Hauptmanna. Jego dramat czytany z dzisiejszej perspektywy jest nie tylko historią opartą na faktach, ale przede wszystkim obrazem walki o uznanie i własną godność.
Na ten tytuł Teatr Śląski czekał 70 lat! Jesienią 1954 roku rozpoczęły się próby do spektaklu „Tkacze” w tłumaczeniu Wilhelma Szewczyka. Polska prapremiera, planowana na pierwsze miesiące 1955 roku, nie doszła jednak do skutku – jej realizacja została wstrzymana. Dziś dzieło noblisty przypomina Maja Kleczewska, jedna z najważniejszych polskich reżyserek, śląskiej publiczności doskonale znana z takich tytułów jak „Pod presją” czy „Łaskawe”. Na potrzeby tej realizacji sięga po nowe, śląskie tłumaczenie tekstu Hauptmanna autorstwa Mirosława Syniawy.
W SPEKTAKLU POJAWIAJĄ SIĘ SCENY PRFZEMOCY, NAGOŚĆ ORAZ GŁOŚNE EFEKTY PIROTECHNICZNE. PRZY PRODUKCJI PRZEDSTAWIENIA NIE UCIERPIAŁO ŻADNE ZWIERZĘ.
W scenariuszu spektaklu wykorzystano fragmenty reportażu „Głód” Martína Caparrósa w przekładzie Marty Szafrańskiej-Brandt (Wydawnictwo Literackie, Kraków 2016).
Obsada
Nina Batovska – Berta, Anna Welzel
Aleksandra Bernatek – Luiza
Katarzyna Brzoska – Pani Kittelhaus
Grażyna Bułka – Matka Baumert
Piotr Bułka – Wittich
Dariusz Chojnacki – Bäcker
Jakub Fret – Weinhold
Marcin Gaweł – Anton Ansorge
Paweł Kempa – Pfeifer
Wiesław Kupczak – Komiwojażer
Ewa Leśniak – Pani Heinrich
Barbara Lubos-Rokita – Pani Welzel
Arkadiusz Machel – Tkacz Alojz
Michał Piotrowski – Moritz Jäger
Grzegorz Przybył – Stary Baumert
Wiesław Sławik – Stary Hilse
Marcin Szaforz – Fritz, Pastor Kittelhaus
Kateryna Vasiukova – Pani Dreissiger
Zbigniew Wróbel – Kutsche
Mateusz Znaniecki – Dreissiger
Borys Poniatowski – Markus Dreissiger
Leon Poniatowski – Johann Dreissiger
Leonard Dziurosz – Józik, dziecko tkaczy
Dagmara Habryka-Białas, Mariusz Konieczny, Andrzej Kozak, Sebastian Krysiak, Wioleta Krysiak, Jolanta Maciaszczyk, Janusz Michnik, Piotr Sobota, Piotr Stanusz, Jerzy Śpiewakowski, Karolina Wieczorek, Mirosław Witek, Robert Witkowski, Sebastian Zastróżny
suczka Abra
Osoby twórcze
Przekład i konsultacje językowe: Mirosław Syniawa
Adaptacja i dramaturgia: Grzegorz Niziołek
Współpraca dramaturgiczna: Zbigniew Rokita
Scenografia i reżyseria świateł: Justyna Łagowska
Choreografia: Maćko Prusak
Kostiumy: Konrad Parol
Muzyka: Cezary Duchnowski
Projekcje: Krzysztof Garbaczewski
Autor plakatu: Lex Drewinski
Asystent reżysera: Zbigniew Wróbel
Inspicjent: Karolina Wieczorek
Sufler: Dagmara Habryka-Białas
Kierownictwo produkcji: Małgorzata Długowska-Błach
Kierownik techniczny produkcji: Maciej Rokita
Asystentka produkcji: Dorota Damec-Hanulak
Zabezpieczenie alpinistyczne: Robert Pilarczyk, Tomasz Motyl
Efekty pirotechniczne: Tomasz Pałasz
Realizacja światła: Maria Machowska, Szymon Suchoń, Piotr Roszczenko
Realizacja projekcji: Krzysztof Woźniak, Mateusz Maniewski
Realizacja napisów: Valeriia Priadka
Realizacja dźwięku: Marcin Łyczkowski, Maciej Baranowski
Operatorzy kamer: Bartłomiej Sowa, Aleksandra Kasprzykiewicz, Bartłomiej Wustrau
Nagrody i wyróżnienia
18. Międzynarodowy Festiwal Teatralny Boska Komedia:
Grand Prix Festiwalu – statuetka Boskiego Komedianta dla spektaklu „Tkocze” Gerharta Hauptmanna w reżyserii Mai Kleczewskiej.
Nagroda Aktorska dla Aleksandry Bernatek za rolę Luizy w spektaklu „Tkocze” – za stworzenie portretu bohaterki, która łącząc skomplikowane doświadczenia osobiste i odpowiedzialność za wspólnotę niesie polityczne przesłanie spektaklu.
Nagroda Aktorska dla Grażyny Bułki za rolę Matki Baumert w spektaklu „Tkocze” – za rolę, w której aktorka płynnie przechodzi pomiędzy skrajnie odmiennymi stanami, od nędzy ludzkiego losu po ciepło, które budzą nadzieję wbrew wszystkim uwarunkowaniom politycznym i społecznym – rysowaną błyskawicznymi metamorfozami pozostawiającymi miejsce na humor.
Nagroda Aktorska dla Marcina Gawła za rolę Antona Ansorge w spektaklu „Tkocze” – za zbudowanie wielowymiarowego wizerunku mężczyzny, w którym jest miejsce na groteskę i brutalną siłę, za twarz bezwzględnego mafiosa i niewinnego dziecka, sceniczną obecność, od której nie sposób oderwać oczu.
